नेपाल निर्वाचन पोर्टल

संविधानसभामा दलहरु
समाचार:  प्रधानमन्त्रीद्वारा सम्बोधन- राष्ट्रिय एकता, भौगोलिक अखण्डताको रक्षालाई सर्वाधिक महत्व दिने       एमालेद्वारा शपथ बहिष्कार / सरकार अपूर्ण, मन्त्रिपरिषद्मा माओवादी र फोरम मात्र       मन्त्रिमण्डल गठन आज, शीर्ष नेताहरूद्वारा चारवटा दस्तावेजमा हस्ताक्षर       साझा कार्यक्रममा हस्ताक्षर भएन       प्रधानमन्त्री प्रचण्डद्वारा पदभार ग्रहण       सरकारको नीति तथा कार्यक्रम र आचारसंहिता तय, मन्त्रिमण्डल २४ सदस्यीय      








जनमत

हामी चाँडै आउँदैछौ ।

ईमेलमा सामाग्री पाउनुहोस्

तपाईको ईमेलमा नियमित जानकारी पाउनुहोस् ।

नियमित जानकारी प्राप्तगर्ने सूचीबाट आफुलाई हटाउनुस् ।

अक्षरको आकार: सानो बनाउनुहोस् ठूलो बनाउनुहोस्
पर्यवेक्षण
निर्वाचन पर्यवेक्षण

निर्वाचन प्रक्रिया, अनुगमन गर्ने विभिन्न निकाय मध्ये निर्वाचन पर्यवेक्षक पनि एक हुन् । सामान्यतः राजनीतिक दल, उम्मेदवार र संचार माध्यमले पनि निर्वाचन प्रक्रियालाई अनुगमन गरिरहेका हुन्छन् ।

निर्वाचन प्रक्रियाको अनुगमनमा, पर्यवेक्षकहरुको भूमिकालाई एस ACE परियोजनाको वेबसाइटले संक्षेपमा निम्नानुसार उल्लेख गरेको छ :

"स्वतन्त्र र स्वच्छ निर्वाचनको लागि निर्वाचन प्रक्रियाको पर्यवेक्षण एउटा महत्वपूर्ण रक्षा-कवच हो । यसले निर्वाचनको समयमा प्रशासनको सबलता र इमान्दारिताका साथै राजनीतिक दल, उम्मेदवार र सरोकार राख्ने अन्य समूहका सहभागितालाई समेत संरक्षण प्रदान गर्दछ ।

निर्वाचन पर्यवेक्षणले विधिको पालनालाई प्रोत्साहित र अवान्छित गतिविधिलाई निरुत्साहित गर्दछ । पर्यवेक्षकहरुले प्रवाह गर्ने सार्वजनिक सूचनाले निर्वाचन अधिकारीहरूलाई जवाफदेही बनाउनुका साथै निर्वाचन प्रक्रियाको पारदर्शिता बढाउँछ ।

राजनीतिक दल, संचार माध्यम र निर्वाचन अधिकृतले गरेका काम कारवाहीको अनुगमनका साथै सरकारी लेखा परीक्षक तथा अन्य निकायले गर्ने प्रशासनिक भूल वा लापर्वाहीको अनुगमन पनि निर्वाचन पर्यवेक्षण अन्तरगत पर्दछन् । त्यसका साथै, गैर सरकारी संस्था र अन्तराष्ट्रिय समूहहरूले गर्ने अनुगमन पनि पर्यवेक्षण अर्न्तर्गत नै पर्दछन् ।

अनुगमन कार्य पक्षधरता सहितको पनि हुन सक्दछ, जसलाई राजनीतिक दलहरूले संचालन गर्दछन् । त्यस्तै, पक्षधरता रहित अनुगमन पनि हुन सक्छ, जसलाई राष्ट्रिय वा अन्तराष्ट्रिय पर्यवेक्षण समूहहरूले गर्ने गर्दछन् । पक्षधरता सहितको अनुगमन कुनै खास दल वा उम्मेदवारको हित संरक्षणमा केन्द्रित हुन्छ । कुनै पनि दल वा उम्मेदवारलाई हानी-नोक्सानी गर्ने घटना भएका छन् कि छैनन् भन्ने सुनिश्चित गर्नका लागि निर्वाचन प्रक्रियाको समग्र अवधिभरि विभिन्न राजनीतिक दलबाट अनुगमनकर्ता सहभागी हुनु महत्वपूर्ण छ ।

पक्षधरता रहित अनुगमन वास्तवमै निष्पक्ष हुने र यसबाट वस्तुगत प्रतिवेदन आउने अपेक्षा गरिन्छ । निर्वाचन प्रक्रियाका सम्वन्धमा स्पष्ट धारणा बनाउन ती प्रतिवेदनले सहयोग गर्ने हुँदा पर्यवेक्षणका मूल्य-मान्यताहरू आफैंमा महत्वपूर्ण छन् । यस परिच्छेदमा अनुगमनसंग सम्वन्धित मूल्य र मान्यताका सम्वन्धमा चर्चा गरिएको छ ।

पर्यवेक्षण प्रभावकारी हुनका निम्ति मतदाताको नाम दर्ता वा मतदानजस्ता केही पक्षमा मात्र होइन समग्र निर्वाचन प्रक्रियालाई नै समेट्नु पर्दछ । पर्यवेक्षकहरुले अनुगमन गर्नै पर्ने अन्य कुराहरू निम्नानुसार छन् :

  • उपयुक्त कानूनी आधारस्तम्भ

  • निर्वाचनमा खटिने कर्मचारीका लागि उपयुक्त तालीम र निर्वाचनका विधि तथा उपयुक्त तयारी

  • निर्वाचन क्षेत्र निर्धारण

  • मतदाता नामावली दर्ता

  • निर्वाचनसम्वन्धी जानकारीमूलक तथा शिक्षामूलक कार्यक्रमहरू

  • राजनीतिक दल र उम्मेदवारको नाम दर्ता

  • सभा-सम्मेलन गर्ने र आवागमनको स्वतन्त्रता

  • डर त्रासबाट उन्मुक्ति

  • अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र संचार माध्यममा पहुँचको समानता

  • निर्वाचन अभियान सन्चालन गर्नका लागि सार्वजनिक स्रोतसाधनको उपयोग

  • निर्वाचनको दिनमा भएका क्रियाकलाप

  • मत गणना र परिणामहरूको संकलन, र

  • निर्वाचन परिणामका सम्वन्धमा गरिने उजूरी ग्रहण र तिनलाई समाधान गर्ने वैधानिक उपाय उपयुक्त तथा निष्पक्ष छन् कि छैनन् भन्ने विषयको वास्तविकता (१)
ACE परियोजनाको वेबसाइटमा निर्वाचन पर्यवेक्षण संवन्धमा निम्न निकायका भूमिका र उत्तरदायित्वको विषयमा सूचीकृत गरिएको छ :

निर्वाचनका राष्ट्रिय पर्यवेक्षक
निर्वाचनका अन्तराष्ट्रिय पर्यवेक्षक
राजनीतिक दल पर्यवेक्षक
संचार माध्यम


फुट नोट
(१) बोनियो, होरासियो, "अब्जरभेसन्स् अफ इलेक्सन्स्", रोज रिचार्डद्वारा सम्पादित "इन्टरन्यासनल इन्साइक्लोपेडिया अफ इलेक्सन्स्" मा । वासिङ्गटन डिसी । कङ्ग्रेस्सनल क्वाटरली प्रेस, २००० पिपि १९७-९८ ।



Maintained by
DEAN - Democracy and Election Alliance Nepal
गृहपृष्ठ  |  सम्पर्क  |  सुझाव
© २००८ नेपाल निर्वाचन पोर्टल । सर्वाधिकार सुरक्षित । सामाग्रीको जिम्मेवारी  |  गोप्यता नीति
Developed by Yomari